کشاورزی

 بررسی اثر الگوی کاشت و تراکم بوته روی عملکرد واجزای عملکرد ذرت سیلویی در منطقه ورامین 115

با آغاز هزاره سوم میلادی جمعیت جهان از مرز 6 میلیارد نفر گذشته است. چنانچه رشد جمعیت 7/1% در نظر گرفته شود جمعیت جهان در سال 2015 به مرز 8 میلیارد نفر و در نیمه قرن آینده به 11  میلیارد  نفر خواهد رسید (پرستار 1376) از این رو در قرن 21 رقابت برای تامین غذا بیشتر از موارد دیگر به چشم می خورد.

میزان غذای مورد نیاز در دو دهۀ آینده به اندازۀ تمام غذای تولید شده در 1000 سال گذشته است در نتیجه کمبود غذا ، قحطی و گرسنگی، بیش از 70 میلیون نفر را تهدید می کند و بالغ بر 3 میلیارد نفر نیز دچار سوء تغذیه خواهند بود.(1993،FAO).

در این راستا با توجه به اهمیت محصولات اساسی گروه غلات ( مانند گندم ، برنج ، ذرت و جو ) که به طور مستقیم و غیر مستقیم عمده ترین بخش مواد غذایی جهان را تشکیل میدهند ، برنامه ریزی لازم در جهت افزایش تولید این محصولات ، غیر قابل اجتناب است . از سوی دیگر به منظور دستیابی به اهداف والایی چون استقلال و عدالت اجتماعی در برنامه توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور تأمین امنیت غذایی و خودکفایی بخش کشاورزی مورد توجه قرار گرفته و بر محوریت این بخش تأکید شده است ( امیدی،1378).

پس از گندم و برنج ، ذرت مهمترین محصول زراعی است و مورد توجه خاص بوده چرا که موارد استفاده زیادی برای انسان ، دام ، صنعت ، داروسازی ، صنایع غذایی و ... دارد.

واژه های کلیدی: ذرت،آرایش کاشت ، تراکم ، عملکرد ، اجزای عملکرد.

فهرست مطالب 

1-1- مقدمه 1

1-2- تاریخچه  و خاستگاه ذرت 5

1-3- اهمیت و موارد مصرف ذرت 7

         الف) تغذیه انسان  7

         ب) تغذیه دام وطیور  8

         ج) مصارف صنعتی   8

1-4-   سطح زیر کشت و میزان تولید ذرت در جهان و ایران 9

الف- میزان تولید ذرت در جهان و ایران   9

1-5- علل  توسعه کشت ذرت 9

1-6-  ترکیبات شیمیایی دانه ذرت 12

1-7- خصوصیات گیاه شناسی ذرت 12

1-1-7 ریشه  13

2-1-7-   ساقه  14

3-1-7 – پنجه  15

4-1-7- برگ  15

5-1-7- گل آذین 16

1-8- طبقه بندی ذرت 18

1-9- اکولوژی ذرت 19

1-1-9-   دمای خاک  19

2-1-9 –  نور 20

3-1-9-رطوبت 20

4-1-9 خاک  21

5-1-9  حساسیت به سرما در ذرت  22

1-10- تراکم و مقدار بذر مصرفی 23

1-11- فیزیولوژی ذرت 24

1-12- فتوسنتز 25

1-13- مراحل رشد و نمو ذرت ( فنولوژی ذرت) 25

1-1-13- رشد رویشی  26

-دوره رشد  رویشی اولیه 28

-دوره رشد رویشی فعال 28

2-1-13- رشد زایشی  28

1 -14- مواد غذایی مورد نیاز ذرت 29

1-1-14-  نیتروژن  30

2-1-14 – فسفر  31

3-1-14- پتاسیم  32

4-1-14- گوگرد  33

5-1-14- روی  34

6-1-14 – آهن  34

7- 1- 14 – منگنز 35

8-1-14 – مس  35

9-1-14-بر  36

10-1-14- مصرف کودهای آلی در ذرت  36

فصل دوم :بررسی منابع 38

2-1- تراکم 39

1-2-1- اثر تراکم بر عملکرد  40

2-2-1- اثر تراکم بر عملکرد اقتصادی  40

1-2-2-1- اثر تراکم بر عملکرد بیولوژیک  43

2-2-2-1- اثر تراکم بر روی ارتفاع بوته ، قطر ساقه و جایگاه بلال  44

3-2-2-1- اثر تراکم  و آرایش کاشت بر شاخص سطح برگ و جذب نور  45

    4-2-2-1- اثر تراکم بر شاخص برداشت  46

2-2- آرایش و الگوی کاشت 47

1-2-2- اثر آرایش کاشت بر جذب نور  49

2-2-2- اثر آرایش کاشت برعملکرد 50

3-2-2- اثر تراکم و آرایش کاشت بر شاخص های فیزیولوژیک رشد 51

4-2-2- اثر تراکم و آرایش کشت بر عملکرد  52

5-2-2- اثر تراکم و آرایش کاشت بر شاخص برداشت  54

فصل سوم : مواد و روشها 55

3-1- موقعیت جغرافیایی محل مورد آزمایش 56

3-2-شرایط آب و هوایی محل آزمایش 56

3-3-مشخصات خاک محل اجرای آزمایش 56

3-4-مشخصات ماده آزمایشی 57

3-5-طرح آماری 57

3-6-نقشه طرح 57

3-7-مراحل اجرای آزمایش 58

1-3-7-عملیات کاشت 58

2-3-7-عملیات داشت  59

3-3-7-برداشت  59

3-8- صفات مورد ارزیابی 60

1-3-8- صفات مورفولوژیکی ذرت  60

1-1-3-8- ارتفاع بوته 60

2-1-3-8- تعداد برگ  60

3-1-3-8- وزن خشک برگ  60

4-1-3-8- وزن تر برگ  60

5-1-3-8- تعداد بلال 60

6-1-3-8- طول بلال 61

7-1-3-8- قطر نهایی ساقه  61

8-1-3-8- وزن تر ساقه  61

9-1-3-8- وزن بلال تازه : 61

10-1-3-8- عملکرد: 61

2-3-8- صفت کیفی : 62

فهرست جداول

جدول (1-1) طول فصل رشد، عملکرد و شاخص برداشت و وزن خشک گیاهان زراعی 10

جدول(1-2) اثر روشهای شخم در عملکرد ذرت 11

جدول (1 -3 ) طبقه بندی ذرت از لحاظ موارد مصرف، ترکیبات دانه ، شکل ظاهری و کیفیت دانه 18

جدول (1-4) تراکم بوته ذرت در هر هکتار نسبت به واریته و شرایط زراعتی متغیر را نشان می دهد  24

جدول (1-5) مراحل رشد ذرت 26

جدول (1-6 ) متوسط عناصر تولید شده توتسط ذرت در یک هکتار با عملکرد حدود 7 تن 30

جدول(3-1)نتایج تجزیه خاک محل آزمایش 57

جدول (4-1) تجزیه واریانس تعداد برگ در هر بوته 64

جدول (4-2) تجزیه واریانس تعداد بلال در هر بوته 66

جدول (4-3) تجزیه واریانس طول بلال در هر بوته 69

جدول (4-4) تجزیه واریانس ارتفاع گیاه در هر بوته 72

جدول (4-5) تجزیه واریانس قطر ساقه در هر بوته 74

جدول (4-6) تجزیه واریانس وزن برگ تازه در هر بوته 77

جدول (4-7) تجزیه واریانس وزن ساقه تازه در هر بوته 80

جدول (4-8) تجزیه واریانس وزن بلال  تازه در هر بوته 82

جدول (4-9) تجزیه واریانس وزن خشک برگ در هر بوته 84

جدول (4-10) تجزیه واریانس درصد پروتئین در هر بوته 87

جدول (4-11) تجزیه واریانس عملکرد کیلوگرم در هکتار 90

جدول (4-12) همبستگی بین صفات مخلف اندازه گیری شده روی ذرت 647 تحت شرایط متفاوت تراکم و آرایش کشت 92

فهرست نمودارها

نمودار(1-4) اثر سطوح مختلف آرایش کاشت بر تعداد برگ گیاه 

نمودار (2-4) اثر سطوح مختلف تراکم بر تعداد برگ گیاه 

نمودار (3-4) اثر متقابل سطوح مختلف آرایش کاشت و تراکم بر تعداد برگ گیاه

نمودار (4-4) اثر سطوح مختلف آرایش کاشت بر تعداد بلال در هر گیاه

نمودار (5-4) اثر سطوح مختلف آرایش کاشت بر تعداد بلال در هر گیاه

نمودار (6-4) اثر متقابل سطوح مختلف آرایش کاشت و تراکم بر تعداد بلال در هر گیاه

نمودار (7-4) اثر سطوح مختلف آرایش کاشت بر طول بلال گیاه

نمودار (8-4) اثر سطوح مختلف تراکم بر طول بلال گیاه 

نمودار (9-4) اثر متقابل سطوح مختلف آرایش کاشت و  تراکم بر طول بلال گیاه

نمودار (10-4) اثر سطوح مختلف آرایش کاشت بر ارتفاع گیاه 

نمودار (11-4) اثر سطوح مختلف تراکم بر ارتفاع گیاه

نمودار (12-4) اثر متقابل سطوح مختلف آرایش کاشت و تراکم بر ارتفاع گیاه

نمودار (13-4) اثر سطوح مختلف آرایش کاشت بر قطر ساقه گیاه

نمودار (14-4) اثر سطوح مختلف تراکم بر قطر ساقۀ گیاه

نمودار (15-4) اثر متقابل  سطوح مختلف آرایش کاشت و تراکم بر قطر ساقه گیاه

نمودار (16-4) اثر سطوح مختلف آرایش کاشت بر وزن برگ تازۀ گیاه

نمودار (17-4) اثر سطوح مختلف تراکم بر وزن برگ تازۀ گیاه

نمودار (18-4) اثر متقابل  سطوح مختلف آرایش کاشت و تراکم بر وزن برگ تازۀ گیاه

نمودار (19-4) اثر سطوح مختلف آرایش کاشت بر وزن ساقۀ تازۀ گیاه

نمودار (20-4) اثر سطوح مختلف تراکم بر وزن ساقۀ تازۀ گیاه

نمودار (21-4) اثر متقابل سطوح مختلف آرایش کاشت و تراکم بر وزن ساقۀ تازه گیاه

نمودار (22-4) اثر سطوح مختلف آرایش کاشت بر وزن بلال تازۀ گیاه

نمودار (23-4) اثر سطوح مختلف تراکم بر وزن بلال تازۀ گیاه  

نمودار (24-4) اثر متقابل سطوح مختلف آرایش کاشت و تراکم بر وزن بلال تازه گیاه

نمودار (25-4) اثر سطوح مختلف آرایش کاشت بر وزن خشک برگ گیاه

نمودار (26-4) اثر سطوح مختلف تراکم بر وزن خشک برگ گیاه

نمودار (27-4) اثر متقابل سطوح مختلف آرایش کاشت و تراکم بر وزن خشک برگ گیاه

نمودار (28-4) اثر سطوح مختلف آرایش کاشت بر درصد پروتئین گیاه

نمودار (29-4) اثر سطوح مختلف تراکم بر درصد پروتئین گیاه

نمودار(30-4) اثر متقابل سطوح مختلف آرایش کاشت و تراکم بر درصد پروتئین گیاه

 نمودار (31-4) اثر سطوح مختلف آرایش کاشت بر عملکرد علوفۀ گیاه

نمودار (32-4) اثر سطوح مختلف تراکم بر عملکرد علوفۀ گیاه

نمودار (33-4) اثر متقابل سطوح مختلف آرایش کاشت و تراکم بر عملکرد علوفۀ گیاه

کشاورزی

 بررسی اثر الگوی کاشت و تراکم بوته روی عملکرد واجزای عملکرد ذرت سیلویی در منطقه ورامین 115

با آغاز هزاره سوم میلادی جمعیت جهان از مرز 6 میلیارد نفر گذشته است. چنانچه رشد جمعیت 7/1% در نظر گرفته شود جمعیت جهان در سال 2015 به مرز 8 میلیارد نفر و در نیمه قرن آینده به 11  میلیارد  نفر خواهد رسید (پرستار 1376) از این رو در قرن 21 رقابت برای تامین غذا بیشتر از موارد دیگر به چشم می خورد.

میزان غذای مورد نیاز در دو دهۀ آینده به اندازۀ تمام غذای تولید شده در 1000 سال گذشته است در نتیجه کمبود غذا ، قحطی و گرسنگی، بیش از 70 میلیون نفر را تهدید می کند و بالغ بر 3 میلیارد نفر نیز دچار سوء تغذیه خواهند بود.(1993،FAO).

در این راستا با توجه به اهمیت محصولات اساسی گروه غلات ( مانند گندم ، برنج ، ذرت و جو ) که به طور مستقیم و غیر مستقیم عمده ترین بخش مواد غذایی جهان را تشکیل میدهند ، برنامه ریزی لازم در جهت افزایش تولید این محصولات ، غیر قابل اجتناب است . از سوی دیگر به منظور دستیابی به اهداف والایی چون استقلال و عدالت اجتماعی در برنامه توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور تأمین امنیت غذایی و خودکفایی بخش کشاورزی مورد توجه قرار گرفته و بر محوریت این بخش تأکید شده است ( امیدی،1378).

پس از گندم و برنج ، ذرت مهمترین محصول زراعی است و مورد توجه خاص بوده چرا که موارد استفاده زیادی برای انسان ، دام ، صنعت ، داروسازی ، صنایع غذایی و ... دارد.

واژه های کلیدی: ذرت،آرایش کاشت ، تراکم ، عملکرد ، اجزای عملکرد.

فهرست مطالب 

1-1- مقدمه 1

1-2- تاریخچه  و خاستگاه ذرت 5

1-3- اهمیت و موارد مصرف ذرت 7

         الف) تغذیه انسان  7

         ب) تغذیه دام وطیور  8

         ج) مصارف صنعتی   8

1-4-   سطح زیر کشت و میزان تولید ذرت در جهان و ایران 9

الف- میزان تولید ذرت در جهان و ایران   9

1-5- علل  توسعه کشت ذرت 9

1-6-  ترکیبات شیمیایی دانه ذرت 12

1-7- خصوصیات گیاه شناسی ذرت 12

1-1-7 ریشه  13

2-1-7-   ساقه  14

3-1-7 – پنجه  15

4-1-7- برگ  15

5-1-7- گل آذین 16

1-8- طبقه بندی ذرت 18

1-9- اکولوژی ذرت 19

1-1-9-   دمای خاک  19

2-1-9 –  نور 20

3-1-9-رطوبت 20

4-1-9 خاک  21

5-1-9  حساسیت به سرما در ذرت  22

1-10- تراکم و مقدار بذر مصرفی 23

1-11- فیزیولوژی ذرت 24

1-12- فتوسنتز 25

1-13- مراحل رشد و نمو ذرت ( فنولوژی ذرت) 25

1-1-13- رشد رویشی  26

-دوره رشد  رویشی اولیه 28

-دوره رشد رویشی فعال 28

2-1-13- رشد زایشی  28

1 -14- مواد غذایی مورد نیاز ذرت 29

1-1-14-  نیتروژن  30

2-1-14 – فسفر  31

3-1-14- پتاسیم  32

4-1-14- گوگرد  33

5-1-14- روی  34

6-1-14 – آهن  34

7- 1- 14 – منگنز 35

8-1-14 – مس  35

9-1-14-بر  36

10-1-14- مصرف کودهای آلی در ذرت  36

فصل دوم :بررسی منابع 38

2-1- تراکم 39

1-2-1- اثر تراکم بر عملکرد  40

2-2-1- اثر تراکم بر عملکرد اقتصادی  40

1-2-2-1- اثر تراکم بر عملکرد بیولوژیک  43

2-2-2-1- اثر تراکم بر روی ارتفاع بوته ، قطر ساقه و جایگاه بلال  44

3-2-2-1- اثر تراکم  و آرایش کاشت بر شاخص سطح برگ و جذب نور  45

    4-2-2-1- اثر تراکم بر شاخص برداشت  46

2-2- آرایش و الگوی کاشت 47

1-2-2- اثر آرایش کاشت بر جذب نور  49

2-2-2- اثر آرایش کاشت برعملکرد 50

3-2-2- اثر تراکم و آرایش کاشت بر شاخص های فیزیولوژیک رشد 51

4-2-2- اثر تراکم و آرایش کشت بر عملکرد  52

5-2-2- اثر تراکم و آرایش کاشت بر شاخص برداشت  54

فصل سوم : مواد و روشها 55

3-1- موقعیت جغرافیایی محل مورد آزمایش 56

3-2-شرایط آب و هوایی محل آزمایش 56

3-3-مشخصات خاک محل اجرای آزمایش 56

3-4-مشخصات ماده آزمایشی 57

3-5-طرح آماری 57

3-6-نقشه طرح 57

3-7-مراحل اجرای آزمایش 58

1-3-7-عملیات کاشت 58

2-3-7-عملیات داشت  59

3-3-7-برداشت  59

3-8- صفات مورد ارزیابی 60

1-3-8- صفات مورفولوژیکی ذرت  60

1-1-3-8- ارتفاع بوته 60

2-1-3-8- تعداد برگ  60

3-1-3-8- وزن خشک برگ  60

4-1-3-8- وزن تر برگ  60

5-1-3-8- تعداد بلال 60

6-1-3-8- طول بلال 61

7-1-3-8- قطر نهایی ساقه  61

8-1-3-8- وزن تر ساقه  61

9-1-3-8- وزن بلال تازه : 61

10-1-3-8- عملکرد: 61

2-3-8- صفت کیفی : 62

فهرست جداول

جدول (1-1) طول فصل رشد، عملکرد و شاخص برداشت و وزن خشک گیاهان زراعی 10

جدول(1-2) اثر روشهای شخم در عملکرد ذرت 11

جدول (1 -3 ) طبقه بندی ذرت از لحاظ موارد مصرف، ترکیبات دانه ، شکل ظاهری و کیفیت دانه 18

جدول (1-4) تراکم بوته ذرت در هر هکتار نسبت به واریته و شرایط زراعتی متغیر را نشان می دهد  24

جدول (1-5) مراحل رشد ذرت 26

جدول (1-6 ) متوسط عناصر تولید شده توتسط ذرت در یک هکتار با عملکرد حدود 7 تن 30

جدول(3-1)نتایج تجزیه خاک محل آزمایش 57

جدول (4-1) تجزیه واریانس تعداد برگ در هر بوته 64

جدول (4-2) تجزیه واریانس تعداد بلال در هر بوته 66

جدول (4-3) تجزیه واریانس طول بلال در هر بوته 69

جدول (4-4) تجزیه واریانس ارتفاع گیاه در هر بوته 72

جدول (4-5) تجزیه واریانس قطر ساقه در هر بوته 74

جدول (4-6) تجزیه واریانس وزن برگ تازه در هر بوته 77

جدول (4-7) تجزیه واریانس وزن ساقه تازه در هر بوته 80

جدول (4-8) تجزیه واریانس وزن بلال  تازه در هر بوته 82

جدول (4-9) تجزیه واریانس وزن خشک برگ در هر بوته 84

جدول (4-10) تجزیه واریانس درصد پروتئین در هر بوته 87

جدول (4-11) تجزیه واریانس عملکرد کیلوگرم در هکتار 90

جدول (4-12) همبستگی بین صفات مخلف اندازه گیری شده روی ذرت 647 تحت شرایط متفاوت تراکم و آرایش کشت 92

فهرست نمودارها

نمودار(1-4) اثر سطوح مختلف آرایش کاشت بر تعداد برگ گیاه 

نمودار (2-4) اثر سطوح مختلف تراکم بر تعداد برگ گیاه 

نمودار (3-4) اثر متقابل سطوح مختلف آرایش کاشت و تراکم بر تعداد برگ گیاه

نمودار (4-4) اثر سطوح مختلف آرایش کاشت بر تعداد بلال در هر گیاه

نمودار (5-4) اثر سطوح مختلف آرایش کاشت بر تعداد بلال در هر گیاه

نمودار (6-4) اثر متقابل سطوح مختلف آرایش کاشت و تراکم بر تعداد بلال در هر گیاه

نمودار (7-4) اثر سطوح مختلف آرایش کاشت بر طول بلال گیاه

نمودار (8-4) اثر سطوح مختلف تراکم بر طول بلال گیاه 

نمودار (9-4) اثر متقابل سطوح مختلف آرایش کاشت و  تراکم بر طول بلال گیاه

نمودار (10-4) اثر سطوح مختلف آرایش کاشت بر ارتفاع گیاه 

نمودار (11-4) اثر سطوح مختلف تراکم بر ارتفاع گیاه

نمودار (12-4) اثر متقابل سطوح مختلف آرایش کاشت و تراکم بر ارتفاع گیاه

نمودار (13-4) اثر سطوح مختلف آرایش کاشت بر قطر ساقه گیاه

نمودار (14-4) اثر سطوح مختلف تراکم بر قطر ساقۀ گیاه

نمودار (15-4) اثر متقابل  سطوح مختلف آرایش کاشت و تراکم بر قطر ساقه گیاه

نمودار (16-4) اثر سطوح مختلف آرایش کاشت بر وزن برگ تازۀ گیاه

نمودار (17-4) اثر سطوح مختلف تراکم بر وزن برگ تازۀ گیاه

نمودار (18-4) اثر متقابل  سطوح مختلف آرایش کاشت و تراکم بر وزن برگ تازۀ گیاه

نمودار (19-4) اثر سطوح مختلف آرایش کاشت بر وزن ساقۀ تازۀ گیاه

نمودار (20-4) اثر سطوح مختلف تراکم بر وزن ساقۀ تازۀ گیاه

نمودار (21-4) اثر متقابل سطوح مختلف آرایش کاشت و تراکم بر وزن ساقۀ تازه گیاه

نمودار (22-4) اثر سطوح مختلف آرایش کاشت بر وزن بلال تازۀ گیاه

نمودار (23-4) اثر سطوح مختلف تراکم بر وزن بلال تازۀ گیاه  

نمودار (24-4) اثر متقابل سطوح مختلف آرایش کاشت و تراکم بر وزن بلال تازه گیاه

نمودار (25-4) اثر سطوح مختلف آرایش کاشت بر وزن خشک برگ گیاه

نمودار (26-4) اثر سطوح مختلف تراکم بر وزن خشک برگ گیاه

نمودار (27-4) اثر متقابل سطوح مختلف آرایش کاشت و تراکم بر وزن خشک برگ گیاه

نمودار (28-4) اثر سطوح مختلف آرایش کاشت بر درصد پروتئین گیاه

نمودار (29-4) اثر سطوح مختلف تراکم بر درصد پروتئین گیاه

نمودار(30-4) اثر متقابل سطوح مختلف آرایش کاشت و تراکم بر درصد پروتئین گیاه

 نمودار (31-4) اثر سطوح مختلف آرایش کاشت بر عملکرد علوفۀ گیاه

نمودار (32-4) اثر سطوح مختلف تراکم بر عملکرد علوفۀ گیاه

نمودار (33-4) اثر متقابل سطوح مختلف آرایش کاشت و تراکم بر عملکرد علوفۀ گیاه